الشيخ رسول جعفريان وديگران

68

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

خطبه‌ها به ناسزاگويى على ( ع ) مىپرداخت ، عبد الله با آن كه در كنارش نشسته بود ، مشغول به صحبت مىشد و چون به وى مىگفتند امام خطبه مىخواند ، جواب مىداد : ما براى شنيدن چنين سخنانى اينجا نيامده‌ايم ! « 1 » عبد الله بن عروه عمر طولانى كرد و چنان كه گفته‌اند سن او به 95 يا 96 سال رسيد . « 2 » بنابراين ، با توجه به تاريخ تولد او كه سال 45 ه . بوده ، تاريخ درگذشتش سال 140 يا 141 ه . بايد باشد ، نه 125 ه . چنان كه ابن حجر گفته است . « 3 » 7 . عبد الملك بن يحيى بن عباد بن عبد الله بن زبير از زندگى او اطلاع چندانى در دست نيست . بنابر گزارش زبير بن به كار ، مهدى عباسى از حاكم مدينه خواست كسى را كه مردم او را مىپسندند ، نزدش فرستد ، تا به نيازها و خواسته‌هاى آنان رسيدگى كند . جملگى بر عبد الملك بن يحيى اتفاق نموده ، او را به نزد مهدى عباسى فرستادند . وى در عراق مسكن گزيد و به رسيدگى امور آنان پرداخت ، « 4 » و در سن 63 سالگى از دنيا رفت . « 5 » 8 . ابو عبد الله ، عروة بن زبير فقيه و محدث بزرگ قرن اول هجرى ، كه به سال 23 ه . در مدينه چشم به جهان گشود . « 6 » مادرش اسما دختر ابو بكر است . « 7 » ابن سعد او را از طبقه دوم تابعين دانسته و با عباراتى بلند چون : ثقة ، كثير الحديث ، فقيه ، عالى ، مأمون و ثبت ستوده است . « 8 » عروه از پدرش زبير ، از خاله‌اش عايشه ، زيد بن ثابت ، اسامة بن زيد ، ابو ايوب ، ابو هريره ، ابن عباس ، معاويه ، مروان و مسور بن مخرمه و كسان ديگر روايت كرده است ؛ « 9 » اما تلمّذ او بيشتر نزد عايشه بوده ، چنان كه خود در اين باره گويد : « اگر عايشه از دنيا برود

--> ( 1 ) . مختصر تاريخ دمشق ، ج 13 ، ص 140 . ( 2 ) . تهذيب الكمال ، ج 15 ، ص 298 . ( 3 ) . تهذيب التهذيب ، ج 5 ، ص 284 . ( 4 ) . تاريخ بغداد ، ج 10 ، ص 407 و 408 . ( 5 ) . همان جا . ( 6 ) . تاريخ خليفه ، ص 89 ، سالهاى 26 و 29 را نيز گفته‌اند ( ر . ك : تاريخ مختصر دمشق ، ج 17 ، ص 5 ؛ ذهبى ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 62 ) . ( 7 ) . حذف من نسب قريش ، ص 58 ؛ خليفه ، طبقات ، ص 420 ؛ طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 136 . ( 8 ) . طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 136 و 137 . ( 9 ) . همان جا و نيز : الجرح و التعديل ، ج 6 ، ص 396 .